Knip en plakwerk

ONTWERPVERSLAG 

over de situatie van de mensenrechten in de Sahel (2013/2020(INI))
Commissie buitenlandse zaken
Rapporteur: Charles Tannock

-knip-

– gezien het verslag van de secretaris-generaal van de VN aan de VN-Veiligheidsraad over de Westelijke Sahara van 8 april 2013, en met name de verwijzing hierin naar de onderlinge verwevenheid van de Westelijke Sahara en de situatie in de Sahel, 

-knip-

B. overwegende dat deze resolutie betrekking heeft op de landen die zijn opgenomen in de Sahel-strategie van de EU, met name Mauritanië, Mali, Niger en bepaalde delen van Burkina Faso en Tsjaad; overwegende dat de bredere geografische en ecologische definitie van de Sahel van groot belang blijft met betrekking tot de gedeelde uitdagingen van de regio op mensenrechtengebied; overwegende dat in dit verslag tevens de mensenrechtensituatie in de Westelijke Sahara en de kampen bij Tindouf zullen worden behandeld;

-knip-

 F. overwegende dat complexe en onderling verweven problemen een efficiënte coördinatie van de verschillende beleidsmaatregelen van de EU vereisen, waarbij inspanningen van de EU op het gebied van mensenrechten, ondersteuning van de democratie en de rechtsstaat moeten worden gekoppeld aan de doelstellingen van de EU op het gebied van crisisbeheer, de veiligheidssector, ontwikkelingssamenwerking en ecologische duurzaamheid;

G. overwegende dat samenwerking van de EU met de Afrikaanse Unie (AU), de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (Ecowas), regionale mensenrechteninstanties en de VN-organen voor mensenrechten een absolute voorwaarde is voor de effectief ondersteuning van de bescherming en bevordering van mensenrechten in de Sahel;

   
H. overwegende dat in de Westelijke Sahara sinds 1991 een staakt-het-vuren van kracht is tussen de Marokkaanse regering en het Polisario-front; overwegende dat de VN de Westelijke Sahara beschouwen als een niet-zelfbesturend gebied; overwegende dat geen enkel land de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara erkent; overwegende dat de Democratische Arabische Republiek Sahrawi momenteel door de Afrikaanse Unie en meer dan 45 VN-lidstaten wordt erkend, doch niet door de gehele VN noch door de lidstaten van de EU; overwegende dat de VN en de EU Marokko niet expliciet als een bezettingsmacht beschouwen; overwegende dat een referendum over de status van de Westelijke Sahara, waarover in 1988 voor het eerst overeenstemming werd bereikt, nog steeds niet heeft plaatsgevonden;

I. overwegende dat de vluchtelingenkampen nabij Tindouf in Algerije, die zevenendertig jaar geleden werden opgezet, de op een na grootste operationele vluchtelingenkampen ter wereld zijn; overwegende dat een politieke impasse iedere realistische mogelijkheid voor ontmanteling van deze kampen in de nabije toekomst, of hervestiging of repatriëring van de inwoners ervan, in de weg staat;

J. overwegende dat de VN-missie voor het referendum in de Westelijke Sahara (MINURSO) de enige VN-missie is die geen mensenrechtencomponent in haar mandaat heeft, en niet voorziet in een mechanisme voor de melding van vermeende mensenrechtenschendingen; overwegende dat zowel de Marokkaanse regering als het Polisario-front van mensenrechtenschendingen zijn beschuldigd;

-knip-

 Mensenrechtenoverwegingen in de Westelijke Sahara en de Tindouf-kampen

36. neemt kennis van het verslag van de secretaris-generaal van de VN van april 2013 over de Westelijke Sahara, waarin wordt benadrukt dat "het van cruciaal belang is om het conflict betreffende de Westelijke Sahara aan te pakken als onderdeel van een bredere strategie voor de Sahel", en dat "de mensenrechtenkwestie van groot belang blijft voor een eventuele oplossing van het conflict"; wijst voorts op de conclusies van veel waarnemers dat de Westelijke Sahara dreigt te destabiliseren als gevolg van het conflict in de Sahel en de groeperingen die bij dit conflict betrokken zijn;

37. benadrukt dat mensenrechten in de Westelijke Sahara in aanmerking moeten worden genomen zonder vooruit te lopen op een eventuele definitieve politieke overeenkomst en zonder een mening tot uiting te brengen met betrekking tot een dergelijke overeenkomt; herhaalt niettemin dat zelfbeschikking een fundamenteel mensenrecht is, zoals vastgelegd in artikel 1 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van de VN; herinnert voorts aan resolutie 1754 van de VN-Veiligheidsraad waarin de partijen worden opgeroepen in goed vertrouwen onderhandelingen te openen, zonder voorwaarden vooraf, "teneinde te komen tot een rechtvaardige, duurzame en voor alle partijen aanvaardbare politieke oplossing, die voorziet in zelfbeschikking van de bevolking van de Westelijke Sahara"; vreest dat de vertraging van 25 jaar bij de organisatie van een referendum de vervreemding van de Sahrawi en het gevaar van geweld vergroot, met name onder jongeren;

38. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over het recente verslag van de speciale vertegenwoordiger van de VN inzake marteling, waaruit blijkt dat Marokkaanse functionarissen personen op politieke gronden gevangen hebben gezet, zich schuldig hebben gemaakt aan marteling en verkrachting van Sahrawi-gedetineerden, actievoerders hebben ontvoerd en achtergelaten, en advocaten die voor onafhankelijkheid zijn herhaaldelijk en onder meer thuis hebben lastiggevallen; wijst voorts op de wijdverspreide beschuldigingen inzake gedwongen verdwijningen en oneerlijke processen; wijst met name op de ontmanteling van het protestkamp van Gadaym Izik in november 2010, waarbij als gevolg van het aanzienlijke geweld zowel Marokkaanse als Sahrawi-doden vielen, en het latere proces tegen 25 Sahrawi's, van wie velen bekend staan als mensenrechtenactivisten, in februari 2013; neemt kennis van Marokko's ongewijzigde standpunt dat het proces eerlijk en naar behoren is verlopen, en van de positieve conclusies van enkele internationale waarnemers, maar herinnert tevens aan de bezorgdheid van de speciale vertegenwoordiger van de VN over het gebruik van een militaire rechtbank, de beschuldigingen inzake marteling, en het onvermogen van de Marokkaanse autoriteiten om deze beschuldigingen te onderzoeken; wijst op de conclusies van enkele ngo's en mensenrechtenwaarnemers met betrekking tot de vermeende politieke vervolgingen in de zaak, de gebrekkige bewijslast en excessieve straffen; dringt er derhalve bij de Marokkaanse autoriteiten op aan om samen te werken met het maatschappelijk middenveld en andere actoren, teneinde de transparantie en eerlijkheid van gerechtelijke procedures te waarborgen, en om onderzoek te doen naar en vervolging in te stellen tegen veiligheidsfunctionarissen die ervan worden beschuldigd betrokken te zijn bij willekeurige gevangenneming, marteling en andere vormen van machtsmisbruik;

39. wijst nogmaals op de in het verslag van de OHCHR van 2006 verwoorde zorgen inzake beperkingen van de vrijheid van meningsuiting, vergadering en vereniging in de Westelijke Sahara; neemt kennis van de bewering van Marokko dat het sit-indemonstraties en andere vormen van protest toestaat; betreurt dat Marokko ngo's die zich voor onafhankelijkheid uitspreken klaarblijkelijk via institutionele weg tegenwerkt door hun wettelijke registratie en erkenning te verhinderen; veroordeelt de vaak strenge straffen voor "ondermijning van de Marokkaanse territoriale integriteit", een wetgevingsinstrument dat naar verluidt wordt gebruikt om Sahrawi's die voor onafhankelijkheid pleiten, te dwarsbomen; herinnert aan de bevindingen van de onafhankelijke deskundige van de VN inzake culturele rechten dat de Marokkaanse autoriteiten bepaalde aspecten van de Sahrawi-cultuur onderdrukken, en herhaalt de oproep van deze deskundige om een einde aan deze maatregelen te maken en volledige culturele diversiteit te bevorderen;

40. is ingenomen met de aanzienlijke economische en infrastructurele ontwikkeling die de Marokkaanse regering in de Westelijke Sahara tot stand heeft gebracht; blijft evenwel bezorgd over het voortdurende conflict inzake de exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen in het gebied, met name uit de fosfaatmijnen, de visserij en de olie-exploratie; herinnert aan het advies van de adjunct-secretaris-generaal van de VN voor juridische zaken uit 2002, waarin werd gewezen op de "onvervreemdbare rechten" van de bevolking van de Westelijke Sahara op de natuurlijke hulpbronnen van hun gebied, en waarin werd bepaald dat verdere exploitatie "waarbij de belangen en wensen van de bevolking van de Westelijke Sahara buiten beschouwing worden gelaten" illegaal zouden zijn; benadrukt in dit verband dat goederen en hulpbronnen van de Westelijke Sahara moeten worden uitgezonderd van alle handelsovereenkomsten tussen Marokko en de EU, tenzij de toestemming van en de baten voor de Sahrawi-bevolking duidelijk kunnen worden aangetoond; wijst er met grote bezorgdheid op dat de EU geen nieuwe visserijovereenkomst met Marokko moet sluiten zolang er geen oplossing voor de controverse is gevonden;

41. wijst erop dat landmijnen in de Westelijke Sahara ten minste 2 500 tragische slachtoffers hebben geëist sinds 1975, nog altijd een bedreiging zijn voor vele duizenden Sahrawi-nomaden, en een ernstige belemmering vormen voor een oplossing van het conflict in de Westelijke Sahara en de vluchtelingensituatie; prijst in dit verband het werk van MINURSO, het Koninklijke Marokkaanse Leger, Lindmine Action en andere organisaties om de desbetreffende gebieden in kaart te brengen en van landmijnen te ontdoen, en moedigt alle actoren aan alles in het werk te stellen om de bevolking voor te lichten, slachtoffers bij te staan en alle resterende munitie te verwijderen;

42. uit zijn diepe bezorgdheid over de chronische armoede en het gebrek aan basisvoorzieningen en behoorlijke huisvesting in de door het Polisario-front bestuurde vluchtelingenkampen nabij Tindouf; herhaalt de aanbevelingen van de speciale vertegenwoordiger van de VN inzake behoorlijke huisvesting dat hiertoe voldoende financiële middelen ter beschikking moeten worden gesteld; wijst in dit verband op het gebrek aan duidelijke documentatie over het precieze aantal bewoners van de Tindouf-kampen, en dringt er bij de autoriteiten op aan regelmatig tellingen of officiële registraties uit te voeren of deze te faciliteren; 

43. vreest dat de armoede in de Tindouf-kampen in combinatie met het ontbreken van langetermijnperspectieven voor veel vluchtelingen, hen kwetsbaar maakt voor radicalisering in religieus fundamentalistische richting; vraagt aandacht voor de poreuze grenzen van het gebied, hetgeen diepere infiltratie van de kampen door jihadistische groeperingen uit het noorden van Mali en elders, dreigt te vergemakkelijken; benadrukt daarom dat het van zeer groot belang is om de veiligheid en de beveiliging van de kampen te waarborgen;

44. wijst erop dat hoewel de meest recente waarnemers, verslagen van het OHCHR, het Robert F. Kennedy Center for Justice and Human Rights en Human Rights Watch weinig bewijs hebben gevonden voor systematische en institutionele mensenrechtenschendingen in de kampen, veel actoren, met inbegrip van de Marokkaanse regering, Marokkaanse ngo's en enkele voormalige bewoners van de Tindouf-kampen, de Polisario-autoriteiten ervan hebben beschuldigd de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van beweging van bewoners te beperken, slavernij toe te passen of toe te staan, kinderen tot een huwelijk te dwingen, en families te scheiden teneinde de kinderen naar Cuba te sturen voor militaire training; wijst erop dat Polisario deze beschuldigingen krachtig ontkent en stelt dat zij politiek gemotiveerd zijn; dringt er derhalve bij Polisario op aan om onafhankelijke mensenrechtenwaarnemers volledig, regelmatig en ongestoord toegang tot de kampen te verschaffen; dringt er, gezien het vermeende bewijs van resterende vormen van particuliere slavernij in zowel de Tindouf-kampen als in de Westelijke Sahara, bij de autoriteiten van Polisario en Marokko op aan hun inspanningen te verdubbelen om een einde aan deze praktijk te maken en de slachtoffers te rehabiliteren;

45. is verheugd over de inspanningen om de documentatie over vermeende
mensenrechtenschendingen in de Westelijke Sahara te verbeteren, met name door de oprichting van de Marokkaanse nationale raad voor mensenrechten die in Laayoune en Dakhla zetelt; neemt kennis van het positieve werk van deze raad en dringt er bij de Marokkaanse regering op aan de onafhankelijkheid en de bevoegdheden ervan te versterken en zijn aanbevelingen ten uitvoer te leggen; is voorts ingenomen met de Marokkaanse uitnodiging en ontvangst van internationale ad-hocdelegaties, met inbegrip van de speciale vertegenwoordiger van de VN inzake marteling, en dringt er bij alle betrokken partijen op aan op soortgelijke wijze te blijven samenwerken met de mensenrechtenorganen van de VN;

46. neemt niettemin kennis van de ernstige en betwiste beschuldigingen aan het adres van zowel de Marokkaanse als de Polisario-autoriteiten, en herinnert aan de nadruk die de secretaris-generaal van de VN recentelijk legde op "onafhankelijk, onpartijdig, alomvattend en duurzaam toezicht op de mensenrechtensituatie in zowel de Westelijke Sahara als de kampen"; wijst er in dit verband op dat de VN in april 2013 het mandaat van MINURSO niet hebben versterkt met een mensenrechtendimensie; spoort de VN aan dit alsnog te doen of anders een nieuwe, permanente, onpartijdige mensenrechteninstantie op te richten die belast wordt met het toezicht op en de verslaglegging over de algehele mensenrechtensituatie en met het onderzoek naar individuele klachten; dringt erop aan dat een dergelijke instantie ook betrekking moet hebben op het door Marokko gecontroleerde deel van de Westelijke Sahara, de Tindouf-kampen en ander grondgebied dat onder controle van het Polisario-front staat;

47. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordigers van de EU voor de mensenrechten en voor de Sahel, de EU-lidstaten, de regeringen en de parlementen van de Sahel-landen, Marokko, Algerije en het Polisario-front, de secretaris-generaal van de VN en de VN-Veiligheidsraad, de voorzitter en de secretaris-generaal van de commissie van de AU, en de voorzitter en commissievoorzitter van de Ecowas.

Een klacht bij het Europees Hof

Het Front Polisario heeft uiteindelijk een klacht ingediend bij het Europees Hof in Luxemburg. Men wil de nietigverklaring van de nieuwe Landbouwovereenkomst tussen de Europese Unie en Marokko die vorig najaar van kracht is geworden. Iedereen bij de Europese Commissie was nog wel zo blij van die overeenkomst geworden. Achtergrondinformatie is zoals altijd te vinden bij ARSO. Het Polisario is niet blij, en zelfs chagrijnig van de onderhandelingen over de visserijovereenkomst die vandaag werden gevoerd. Wat zij ook niet fijn vinden zijn de onderhandelingen over de Deep and Comprehensive Free Trade Agreement (DCFTA) met Marokko waarover voorbereidende besprekingen zullen worden gehouden op 27 februari, de verjaardag van de onafhankelijke republiek die in 1976 is uitgeroepen in het plaatsje Bir Lehlu.

dromen bij een strategische dialoog

Sjaak Rijke is inwoner van Woerden. Hij bezocht Timboektoe en is daar ontvoerd. In juli was hij te zien en te horen op een Youtube filmpje. Dat was aanleiding voor enige aandacht maar Nederlandse media informeren het publiek verder amper over de ontwikkelingen in de Sahara. Dat is onterecht want er gebeurt veel en de ontwikkelingen zijn belangrijk.

De ontvoering van Sjaak Rijke is opgeëist door Al Qaida in de Maghreb of AQIM. Deze terreurorganisatie is de opvolger van de terreurgroepen die tegen de Algerijnse regering vochten  vooral in het bergachtige Kabylië. Het officiële voorlichtingsbureau van de groep heet Al Andalus en die naam staat ook in het AQIM logo. Al Andalus is Arabisch voor Andalusië, en dat is een regio in Zuid-Spanje die lang geleden Islamitisch was onder Sultans uit Marokko. Er zijn mensen die terugverlangen naar die tijden.

Waarom is Sjaak Rijke ontvoerd? Zeker is dat men geld wil zien, heel veel geld. Toch is het niet alleen een criminele ontvoering maar heeft de zaak ook groot politiek belang. Het gaat om de macht in de Sahara en de controle van de grondstoffen. Frankrijk heeft de uranium nodig. Zonder de brandstof uit Niger staan de Franse kerncentrales stil. Sjaak Rijke is niet de enige of belangrijkste gegijzelde, dat zijn de Franse technici van AREVA.

Het waren de Fransen die de grenzen hebben getrokken in de Sahara waardoor het Toeareg gebied is verdeeld over Mali, Niger, Algerije en Libië en dat deden zij zonder inspraak van de Toearegs die er hele andere ruimtelijke inzichten op nahouden. Overigens wonen in het noorden van Mali niet alleen Toeareg maar ook Arabieren, Hausa en Zarma onder andere. Het noorden van Mali dat de MNLA onafhankelijk heeft verklaard onder de naam Azawad is dan ook niet hetzelfde als het Toeareg-land zoals de Berber of Amazigh beweging dat ziet.

Er was vrees voor een UN/ECOWAS/NATO aanval om de politieke aspiraties van de Toeareg te vernietigen. Maar de UN heeft de handen vol aan Iraanse kerncentrales en Syrië. Op de komst van de ECOWAS rust geen zegen. En de NATO houdt zich (nog) koest.

Frankrijk is daarentegen gedwongen iets te doen om de belangen van het niet onbesproken AREVA te beschermen, de kachel moet roken, of moderner gezegd, de kerncentrales moeten blijven draaien. Een eenzijdig Franse militaire ingreep is uitgesloten want dat zou de dood betekenen voor de Franse gijzelaars en grote weerzin in Afrika wekken. Het is daarom de Europese Unie die een missie voorbereid onder de noemer EUCAP Sahel Niger.

Dat de Europese Unie de Franse belangen in de Sahara gaat behartigen is hier geen onderwerp geweest bij de verkiezingen. Net zo min als de Spaanse belangen bij de kwestie West-Sahara dat zijn geweest. De last van de koloniale erfenis die de voormalige Europese wereldveroveraars aan de Europese Unie overdragen krijgt geen aandacht.

Het is de USA die alle aandacht krijgt. Het Africa Command zou operaties intensiveren. Dat zou kunnen. De USA is heel goed in militaire operaties. Maar de kwestie is natuurlijk ook een zaak van politieke verhoudingen. Een militaire ingreep kan de Toeareg en de andere volken in de regio geen tevredenheid brengen en de storm in de woestijn zal er niet door bedaren. Als er rust moet komen in de regio zal iets moeten gebeuren met de uraniummijnen en de landrechten van de bewoners. Het is Algerije dat aandringt op een politieke oplossing door onderhandelingen zoals eerder. Onderhandelingen zullen een erkenning van de rechten van de bevolking inhouden en een hervorming in die richting.

Dat inzicht bestaat niet in de USA. Mevrouw Clinton heeft daar een strategische dialoog geopend met Marokko dat, ten onrechte, wordt beschouwd als een koninkrijk dat de democratie goed is gezind. Clinton geeft in dat verband haar mening over het Marokkaanse voorstel om West-Sahara in te lijven met autonomie, het zou volgens haar de Sahrawi bevolking tevreden kunnen stellen - in plaats dat ze wijst op de schendingen van de mensenrechten en de Marokkaanse diefstal van de natuurlijke rijkdommen in West-Sahara. Clinton laat de Marokkaanse sultan in zijn dromen. 

Behalve militaire en politieke belevenissen zijn er ook culturele ervaringen in de Sahara te vinden. Toeristen als Sjaak Rijke bezoeken de regio daarvoor.
In 2010 is in Timboektoe in Mali het geweldige festival gehouden met onder andere de schitterende Bombino. In 2011 was er minder belangstelling. Dit jaar waren Bono en Tinariwen er bij. Volgend jaar kan je er zelf bij zijn, hou de website in de gaten voor de datum. 

Vis en tomaat

Ze zijn blij bij de Western Sahara Resource Watch. Vandaag heeft het Europees parlement het krakkemikkige  visserijverdrag tussen Europa en Marokko afgestemd. Bij Greenpeace zijn ze ook tevreden. Saharanen zijn nog wat ongelovig. De Spaanse vissers zijn niet blij maar de tomatentelers wel.
Zie hier voor een overzichtje.   

belegen visnieuws

De vertegenwoordiging van het Front POLISARIO bij de Europese Unie heeft een verklaring afgegeven over de stemming in het Europees parlement over het voorstel om het visserijverdrag tussen Marokko en de EU voor te leggen aan het Europees Hof van Justitie om te vragen of dat verdrag wel halal is, juridisch gezien. Het Europees parlement heeft in meerderheid tegen gestemd, dus er wordt niet om een oordeel van het Europees Hof gevraagd. Dat is een tegenvaller voor het Front Polisario, want de verwachting is dat het verdrag niet door de juridische beugel kan en dus afgekeurd zou worden door het Europees Hof.
Het valt ook tegen voor de jongeren van de Nieuw Vlaamse Alliantie omdat Vlaamse partijen tegen de resolutie hebben gestemd. Het EU parlementslid Frieda Brepoels heeft wel haar handtekening onder de resolutie gezet. De VLD, een Vlaams liberale partij heeft de zaak in het Vlaamse parlement besproken maar dat heeft kennelijk niet geholpen.

De Nederlandse EU parlementsleden hebben gewoon voor de resolutie gestemd. Nederland heeft altijd op het standpunt gestaan dat het insluiten van het Sahraans zeegebied een juridisch probleem vormt. Toch hebben niet alle Nederlanders voor gestemd... van Dalen (CHU) en Mulder (VVD)hebben tegen de resolutie gestemd. Madlener (PVV) was afwezig en ook de door Marokko onderscheiden VVD-er Hans van Baalen heeft zijn stem door afwezigheid niet kunnen uitbrengen. Hans weet wanneer hij moet wegduiken...

Nu de resolutie over de rechtmatigheid van het EU-Marokko visverdrag het niet heeft gehaald, zal men het verdrag verder in behandeling nemen, eind november en in december. Ondertussen krijgt de Spaanse visserijsector zware kritiek te verduren onder andere van Greenpeace.

het net gaat zich sluiten

Marokko doet alsof de Westelijke Sahara bij Marokko hoort. Dat is niet zo en daardoor ontstaan dus problemen. De visserijovereenkomst tussen Europa en Marokko geeft daar een voorbeeld van. Van Marokko mogen Europese schepen vissen in Saharaanse wateren maar dat bleek na onderzoek onwettig. De termijn waarvoor de visserijovereenkomst was afgesloten liep af in februari. Na veel geheimzinnig gedoe is de overeenkomst voorlopig verlengd met een jaar, hoewel onder andere Nederland daar tegen heeft gestemd. Het Europees parlement moet de verlenging nog goedkeuren. Maar er is ook nog een Europees Hof van Justitie. Twee euro parlementariërs, de heren Romeva en Duff, verzamelen op het moment handtekeningen van leden van het Parlement onder een ontwerpresolutie waarin wordt verzocht het vraagstuk van de EU-Marokko visserijovereenkomst voor te leggen aan het Europees Hof van Justitie.


---

European Parliament resolution requesting an opinion from the Court of Justice on the compatibility of the Protocol [Renewal of Moroccan Fisheries Agreement] with the Treaties


The European Parliament,

– having regard to Articles 3(5) and 21 of the Treaty on European Union,
– having regard to Article 218(6) and (11) of the Treaty on the Functioning of the European Union,
– having regard to Council Regulation (EC) No 764/2006 of 22 May 2006 on the conclusion of the Fisheries Partnership Agreement between the European Community and the Kingdom of Morocco (OJ L 141, 29.5.2006, p.1.1),
- having regard to the Proposal for a Council Decision on the conclusion of a Protocol setting out the fishing opportunities and financial compensation provided for in the Fisheries Partnership Agreement between the European Union and the Kingdom of Morocco (COM(2011) 313 final) and the request by the Council for the consent of the European Parliament,
– having regard to Rule 90(6) of its Rules of Procedure,

A. whereas the first Protocol on the Fisheries Partnership Agreement between the European Community and the Kingdom of Morocco expired on 28 February 2011,

B. whereas a new Protocol setting out the fishing opportunities and financial compensation provided for in the Fisheries Partnership Agreement between the European Union and the Kingdom of Morocco was signed on 13 July 2011,

C. whereas the conclusion of the new Protocol requires the consent of the European Parliament before it can be finally adopted by the Council,

D. whereas the application of the new Protocol extends to the waters off the coast of Western Sahara, which territory has been on the United Nations list of Non-Self Governing Territories since 1963,

E. whereas, in order to comply with international law, economic activities related to the natural resources of a Non-Self-Governing Territory must be carried out for the benefit of the people of such a Territory, and in accordance with their wishes; whereas it has not been demonstrated that the Union's financial contribution is used for the benefit of the people of Western Sahara;

E. whereas, in order to comply with international law, economic activities related to the natural resources of a Non-Self-Governing Territory must be carried out for the benefit of the people of such a Territory, and in accordance with their wishes; whereas it has not been demonstrated that the Union's financial contribution is used for the benefit of the people of Western Sahara;

F. whereas these obligations bind not only Morocco but also the Union as the primary beneficiary of the Fisheries Partnership Agreement and its Protocol,

1. Considers that there is legal uncertainty as to whether the new Protocol respects international law with regard to the socio-economic interests and the exploitation of the natural resources of the Non-Self-Governing Territory of Western Sahara, and thus whether it is compatible with the Treaties in this respect;

2. Decides to seek an opinion from the Court of Justice on the compatibility of the abovementioned Protocol with the Treaties;

3. Instructs its President to forward this resolution to the Council and the Commission for information and to take the necessary measures to obtain such an opinion from the Court of Justice

vis, tomaat, referendum, atoombom

Het is 22 juli en er is vandaag een grote aanslag gepleegd in Oslo gericht op de premier van Noorwegen, een man die de bezetting van de Westelijke Sahara ernstig neemt. Schokkend nieuws dat moet bezinken.

Wat is de afgelopen maanden gebeurd?
In de afgelopen maanden heeft het vissen voor de kust van West Afrika even in de belangstelling gestaan op de televisie en bij onze volksvertegenwoordigers.. maar helaas was de verslaggeving wat troebel.

De alarmerende uitdrukking die veel werd gebruikt is plunderen.
Op het programma Uitgesproken VARA-televisie was aandacht voor de visplundering voor de kust van West Afrika dank zij lobbywerk van Greenpeace. In de VARA- reportage vroegen drie West-Afrikaanse vissers, uit Senegal, Mauretanië, en de Kaap-Verdische Eilanden, om aandacht voor de overbevissing door Europese schepen voor de kust van West Afrika. Het is opmerkelijk dat de Westelijke Sahara daar niet bij is genoemd dat toch een heel groot deel van die kust omvat. Bovendien was de tijd van uitzending een cruciale periode voor de West Afrikaanse vis wegens de omstreden onderhandelingen tussen de EU en Marokko die in de periode van de uitzending werden gevoerd.
Het Nederlandse publiek werd ook niet ingelicht over de Nederlandse betrokkenheid bij de visplunderij. Op de Engels-talige website van Greenpeace staat een foto van een Jaczon trawler in actie, maar NIET bij de Nederlandse Greenpeace website.
Ook op de VARA Uitgesproken website wordt de Nederlandse betrokkenheid niet genoemd maar wordt wel beweerd dat het African Partnership Station bedoeld is om de controle op de visserij te verbeteren, terwijl dat toch echt een uiterst militair gezelschap is dat niets met vissen op heeft. De VARA slaat de plank mis en de Joop website praat het na. Slechte informatie. Jammer. Hoe zou dat komen? Zou de VARA last hebben van een overmaat aan Marokkaanse stoorzenders?

Ondertussen was er vrijwel geen aandacht voor de gebeurtenissen rondom het zwaar omstreden visserijverdrag tussen Europa en Marokko. Dat was illegaal gebleken en kon daarom niet zomaar worden verlengd.

In de Tweede Kamer was per motie gevraagd of de regering de Kamer vooraf over de Nederlandse opstelling ten aanzien van het onderwerp tijdens de beraadslagingen in Brussel wilde informeren. Na een debat, waaruit bleek dat staatssecretaris Bleker dat best wilde doen, is de motie ingetrokken.

Staatssecretaris Bleker informeerde de Kamer daarna, in een brief van 20 juni 2011, over het standpunt dat hij over de kwestie wilde innemen bij de Europese Landbouw- en Visserijraad op 28 juni. Hij wilde instemmen met verlenging van het illegaal verklaarde verdrag.

Op basis van eerdere aan uw Kamer gemelde overwegingen, zoals ik uw Kamer eerder heb gemeld, steun ik het onderhandelingsmandaat waarbij alle belangen zijn afgewogen, ook die van de Westelijke Sahara. Niet instemmen met het voorgestelde mandaat zou betekenen dat er geen overeenkomst gesloten zou worden, en daar heeft niemand belang bij, ook de lokale bevolking niet. Zonder partnerschap zijn er immers ook ge en middelen beschikbaar ten gunste van die groep. In het onderhandelingsmandaat is mede op aandringen van Nederland opgenomen dat Marokko tussentijds dient te rapporteren over de mate waarin de beschikbaar gestelde EU-fondsen ten goede komen aan de verschillende regionale bevolkingsgroepen.

De staatssecretaris noemt de bewoners van de Westelijke Sahara een regionale bevolkingsgroep... en dat hoort de Koning van Marokko graag. Bleker en zijn adviseur praten de Koning naar de mond met het Marokkaanse regio-trucje. Maar dat werd doorzien want in de Tweede Kamer begrijpt men dat de Westelijke Sahara geen Marokkaanse regio is.

De Partij voor de Dieren heeft een motie ingediend om het visserijprotocol tussen de EU en Marokko niet te verlengen. In het debat verklaarde Bleker daar niet blij mee te zijn en de motie te ontraden.
Toch is de motie aangenomen met steun van de PVV, SP en PvdA.

Op de vergadering van de COREPER, het Comité van Permanente Vertegenwoordigers, waarin de zaak werd besproken heeft Nederland inderdaad tegen de verlenging van het verdrag gestemd. Maar Duitsland was opeens van mening veranderd en stemde voor. De Duitsers gingen akkoord onder het voorwendsel dat de geheime informatie van Marokko waaruit zou blijken dat de Saharaanse bevolking profijt heeft bij het verdrag, voldoende geloofwaardig is om de zaak te rechtvaardigen. En dat gaf de doorslag waardoor het verdrag kon worden verlengd.

Dat heeft in Duitsland stof doen opwaaien. Bij de SPD is men er niet blij mee, net als bij de Linke. Lees meer bij de Bundestag
en readers-edition en het Zentrum für Europäische und Orientalische Kultur.

Na de stemming in COREPER verscheen, als mosterd na de maaltijd, een verklaring van drie Saharaanse vissersassociaties in Dahkla waarin wordt gesteld dat de Sahraanse bevolking geen profijt heeft van de Europese visserij. Toch is het nog niet gedaan met het verdrag. De verlenging moet nog goedgekeurd worden door het Europees parlement en daar zal de verklaring zeker ter sprake komen. Dat zal niet onopgemerkt blijven.

En dat was de vis. Er is ook nog de tomaat. Er is een plan van de Europese Commissie voor een landbouwhandelsakkoord met Marokko. Maar de meerderheid van de landbouwcommissie van het Europees Parlement heeft 'neen' gezegd tegen de bekrachtiging ervan en het akkoord is daarmee afgewezen. Excellentie Akhannouch kwam er voor uit Marokko, maar hij heeft Jose Bové kennelijk niet kunnen uitleggen waarom de tomaten uit de Westelijke Sahara helemaal in Europa verkocht moeten worden. Het zal nu duidelijk zijn dat, hoewel de Spaanse vissers graag de West-Afrikaanse vis vangen, vooral de Spaanse boeren liever geen West-Afrikaanse tomaten op hun markt zien.

De vis en de tomaten haalden het grote nieuws niet maar Marokko kwam wel in de schijnwerpers door de vele demonstranten die elkaar elke zondag vinden op de straten en pleinen van het land onder de noemer van de beweging van de 20e februari. De heilige koning Mohammed VI beloofde op 17 juni in een televisie-toespraak verbeteringen in een nieuwe grondwet. Het volk mocht de grondwet zelf goedkeuren in een referendum op 1 juli. De vernieuwingen in de grondwet bestaan voornamelijk uit de regionalisatie van het bestuur, wat niet erg nieuw is maar voortvloeit uit de strategie ten opzichte van de Westelijke Sahara. Marokko wil de Westelijke Sahara autonomie verlenen. Dat is de basis van het Marokkaanse vredesvoorstel aan het Front Polisario, die dat best onderwerp wil maken van een referendum als dat ook onafhankelijkheid als keuzemogelijkheid biedt maar dat weigert heilige onschendbare Mohamed categorisch.
Omdat Mohamed de Saharanen geen enkel andere mogelijkheid wil of kan bieden gaat Marokko nu de autonomie eenzijdig invoeren voor de "Saharaanse regio". Voor Saharanen is binnen zijn gedroomde Marokko alleen plaats als een "culturele groep" binnen een eigen autonome regio. Dat moet ook gelden voor Amazigh als Riffijnen, Soussi's en andere Berbers. Mohamed wil zo de steun verwerven van deze van oudsher opstandige onderdanen. Maar de Islamitische vorst noemde nog andere culturele groepen, met name zoekt hij steun bij Joodse gemeenschap en de Joodse lobby in de USA en elders.
Daarnaast worden de Andalusiërs als Marokkaanse groep genoemd, hoewel die regio bij Spanje hoort.
De Marokkanen in het Marokkaanse buitenland krijgen volgens de grondwet een eigen raad. Zij blijven immers Marokkanen die loyaliteit aan Mohammed moeten betuigen.

Na de speech kreeg Mohammed veel complimentjes. Van Sarkozy, Clinton en zelfs VN-chef Ban ki-Moon. Hoewel Saharanen min of meer de schouders ophaalden over het gebeuren vond de president van de SADR de hervormingen reden de VN-chef een duidelijke brief te schrijven.

Het Marokkaanse referendum werd een "groot succes". Rond de 98 procent gaf de Koning zijn zin. Felicitaties stroomden binnen. De 20Feb beweging is echter niet tevreden. Maar die doen er niet toe. Wat telt zijn de Europese belangen. Begerige ogen zien de olie voor de kust van de Westelijke Sahara. En mogelijkheden om hele moderne techniek te verkopen, om kerncentrales te bouwen.

Meneer de Groot en de Makhzen

Het briefje van Meneer de Groot, klik er op voor vergroting.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken is een ingewikkelde organisatie. Het heeft directoraten voor onder andere ontwikkelingshulp, Europese zaken en er is een directie Noord-Afrika en Midden-Oosten (DAM) en die heeft weer een afdeling als "Maghreb en Golfstaten" voor een hele hoop landen waaronder "Algerije, Libië, Marokko, Mauritanië, Tunesië en de kwestie van de Westelijke Sahara." Ja echt, voor Buitenlandse Zaken is de Westelijke Sahara geen land waar mensen wonen, maar een "kwestie". Het is dan ook inderdaad een ingewikkelde juridische zaak waarover deskundigen van het internationaal recht zich al jaren mee bezig houden. Bij veiligheidsbeleid, armoedebestrijding, Ontwikkelingshulp, HIV bestrijding, mensenrechten, of het visserijbeleid, op al die beleidsterreinen van BZ gaat het niet om de mensen in de Westelijke Sahara, integendeel, op alle terreinen gaat men de "kwestie van de Westelijke Sahara" zoveel mogelijk uit de weg. Dat is voor de afdeling internationaal recht. Ergens anders in Den Haag...

Steun bij het verzwijgen van de "kwestie" krijgt men van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, een obscuur maar duur betaald gezelschap, dat de minister dekt met adviezen zoals deze over de Arabische Lente. In dat advies wordt Marokko positief afgeschilderd en de bezetting en de bijbehorende terreur wordt dus niet genoemd.

Maar soms wordt men met de neus op de feiten gedrukt. Dan krijgt de minister van buitenlandse zaken een brief van de Saharaanse minister voor Europese zaken Mohamed Sidati, tevens vertegenwoordiger van het Polisario, over het visserijverdrag van de EU met Marokko. Dat verdrag of officieel gezegd de Partnerschapsovereenkomst inzake visserij wil men toepassen in het visgebied bij de Westelijke Sahara en daarom zijn er grote juridische bezwaren tegen. De Marokkaanse bezetting is immers illegaal. Mohamed Sidati schrijft in zijn brief:

"The Frente POLISARIO, on behalf of the Saharawi people, wishes to reiterate its previous communications to all EU Member States (Diplomatic Notes of 23 January 2009 and 31 January 2011) to the effect that fishing by European vessels in Western Sahara’s waters pursuant to an arrangement with the Kingdom of Morocco is contrary to the interests and wishes of the people of Western Sahara. The people of Western Sahara and their political representatives have never been consulted in relation to the activities of EU-flagged fishing vessels in the waters adjacent to Western Sahara. Nor have the Saharawi people or their representatives received any direct benefits flowing from EU fishing activities licensed under the FPA. "

En dan moet er een antwoord worden geschreven, maar welke afdeling van het Ministerie van Buitenlandse Zaken moet zich met de kwestie bemoeien? DAM/MG, of ontwikkelingshulp, of toch de juridische afdeling? Nee, niet de juridisch afdeling, moet men hebben gedacht, want stel je voor dat ze het Polisario gelijk geven! het Europese pro-Koning van Marokko beleid zal in duigen vallen! Het antwoord werd geformuleerd door de afdeling die zich met Europa bezighoudt. De nieuwe baas is daar meneer Robert de Groot die door Uri Rosenthal is benoemd. Meneer de Groot antwoordt de vertegenwoordiger van het Polisario (zie hierboven) in een kattebelletje:

It has always been the Dutch government's position that the revenues from fishery agreements between the EU and third countries should benefit the socioeconomic development of local communities as much as possible.
The information provided by the Moroccan authorities to the European Commission on how the revenues from fishing activities benefit the native population of the non-self-governing territory will therefore play an important role in determining the position of the EU and of the Netherlands. We will continue to press for appropriate arrangements between the parties concerned so that local communities can reap the benefits of the fisheries agreement.

De argeloze lezer zal zich afvragen wat dit voor onzin mag wezen. Hoezo heeft Nederland altijd al gevonden dat lokale gemeenschappen moeten profiteren van visserij-overeenkomsten die de EU sluit?
Het is onzin. Wat meneer de Groot moet maar niet wil zeggen is dat Nederland zich jaren geleden van stemming heeft onthouden over het visserij-verdrag omdat er toen al bedenkingen waren bij de rechtmatigheid van een verdrag. Het gaat immers over vissen in een bezet gebied. Dat mag volgens het internationaal recht alleen als de lokale bevolking er mee instemt en er baat bij heeft. En uit de brief van de Saharaanse vertegenwoordiger blijkt duidelijk dat die instemming er niet is. Het Nederlandse standpunt, ingenomen op advies van de juristen, om niet klakkeloos vóór te stemmen toen over het visserij-verdrag werd besloten is juist gebleken. Maar meneer de Groot krabbelt terug en verschuilt zich achter vage kletskoek.

Vervolgens schrijft meneer de Groot dat de informatie die Marokko aan de Europese Commissie geeft een belangrijke rol zal spelen bij het beoordelen van de vraag of de oorspronkelijke bevolking instemt met de Europese visserij en er baat bij heeft. En dat is heel vreemd. Marokko is de bezettende macht en kan daarom niet spreken namens de bevolking die het onderdrukt. Waarom wil meneer de Groot de Marokkaanse bezetter wel een stem geven en de onderdrukte bevolking niet? De vertegenwoordiger van het Saharaanse eenheidsfront Polisario kan in ieder geval spreken voor het deel van de Saharaanse bevolking die al tientallen jaren in vluchtelingenkampen in Algerije moet wonen. En van die vertegenwoordiger heeft meneer de Groot net een brief ontvangen...

Meneer de Groot wil dus het Polisario niet serieus nemen en zijn Franse Spaanse en Makhzen-vrienden niet in de steek laten. Hij is een BZ-ambtenaar van afdeling Europa, niet van visserij, vluchtelingen of DAM/MG, en zeker ook niet van het internationaal recht. De laatste afdeling heeft meegewerkt aan een congres over Corperate pillage in het Haagse Vredespaleis zoals is te lezen in de "pillage manual" die men als .pdf kan downloaden bij het Vredesmuseum.

Meneer de Groot geeft in zijn korte slordige briefje een duidelijk voorbeeld van de manier waarop Europa tegenwoordig wordt misbruikt door mensen die lak hebben aan het internationaal recht. Het zijn de mensen die ons medeplichtig maken aan plundering, en nu ook aan de onrechtmatige oorlogsvoering tegen Libië. Dit is het Europa met buitenland-bazin Ashton, het Europa van het bedrog en het verraad van humanitaire waarden. Dat bombardeert voor de democratie en haastig een rebellen-coalitie erkend als de democratische regering van Libie, maar de legitieme en door tientallen landen erkende Saharaanse regering al sinds 1976 niet ziet staan.

De EU Vis-vergunning in Marokko + bezet gebied

De Europese Unie heeft in in 2006 een visverdrag, nee, een partnerschapsverdrag met het Koninkrijk Marokko inzake de visserij afgesloten. De vijf jaar looptijd van dat verdrag is zo ongeveer verstreken. Men wil het graag verlengen. Maar er is een probleem.

Het verdrag wordt ook beschouwd als geldig voor het viswater voor de kust van de Westelijke Sahara dat Marokko voor viervijfde deel met grof militair geweld bezet houdt. Het Nederlandse, en Finse, standpunt daarover is dat daar vissen mag volgens het internationale recht zolang het Saharaanse volk een deel krijgt van de opbrengst. Dat standpunt was niet meer dan een losse opmerking om juridisch gedekt te zijn en waar verder geen gevolgen aan werden verbonden, want elke controle ontbrak. Maar in 2009 kwam de Juridische Dienst van het Europees parlement tot dezelfde conclusie. En nu wordt Marokko gevraagd om de bonnetjes... hoeveel hebben de Saharanen gekregen van de vele EU-miljoenen? Het antwoord uit Marokko wordt voorlopig GEHEIM gehouden. Dat zaakje stinkt dus. Ondertussen worden Spaanse en Portugese vissers zenuwachtig. Zij zijn het die vooral profiteren. Hoewel ook Nederlandse schepen op grootse, industriële wijze het rijke viswater leegscheppen. En toen er werd gestemd of kon worden begonnen met de procedure om het verdrag te verlengen stemde Nederland VOOR. VVD-PVV-CDA steun voor Mohammed VI .. wie had dat kunnen bedenken? De Duitsers zagen wel problemen. Zweden stemde tegen, Denemarken stemde tegen, Finland onthield zich van stemming.
Deze zaak gaat nog een staart krijgen want het is niet waarschijnlijk dat de noordelijke landen de corrumperende invloed van de Spaans/Marokkaanse axis of evil zullen blijven tolereren.

Ondertussen zoekt de Verenigde Naties een oplossing door middel van onderhandelingen. De Veiligheidsraad wordt door de Sahraanse onderhandelaar gewaarschuwd dat het Europese visverdrag het vredesproces ondermijnt en Ban-Ki Moon heeft een brief gekregen van de Sahraanse president. En in Duitsland is er ook geprotesteerd tegen het besluit van de Europese Commissie.

Maxime en de Marokkanen

De top-ontmoeting in Cordoba tussen de EU ministers van Buitenlandse Zaken onderling en Marokko is voorbij. Het werd voorafgegaan door een Europees-Marokkaanse dialoog voor het lokaal bestuur. Het was de eerste Arabisch-Europese topontmoeting. Onze demissionaire Minister Verhagen vloog er twitterend naartoe en snel weer verder zonder veel te zeggen over de Europees-Marokkaanse verhouding. Over de mensenrechten hebben we onze Maxime niet gehoord hoewel Amnesty International wel per brief (pdf) heeft opgeroepen om het onderwerp te bespreken.

Maxime ondernam wel actie toen onder andere via televisie bekend werd dat er Nederlandse Christenen door Marokko worden uitgewezen. De Marokkaanse ambassadeur is ontboden. Er zijn ook kamervragen over gesteld.

De Christelijk-Islamitische verhoudingen zijn deze dagen meer in het nieuws. Zo is er in Ierland een complot ontdekt om een Zweedse cartoonist te vermoorden. Daar zouden Marokkanen bij betrokken zijn, hoewel andere bronnen het over Algerijnen hebben.

Nog een andere zaak is die van de Marokkaanse heer Chakroun die in 1970 in Nederland kwam wonen en in 1972 met een Marokkaanse vrouw trouwde. Omdat hij sinds 2005 een werkloosheidsuitkering heeft is zijn inkomen volgens de Nederlandse overheid te laag om zijn vrouw hier te onderhouden en daarom krijgt zij geen toestemming naar Nederland te komen. Die beslissing is aangevochten bij het Europees Hof en de minister van Buitenlandse Zaken is in het ongelijk gesteld.

illegale vis

De Europese Unie betaald meer dan €40 miljoen op jaarbasis om Europese reders te laten vissen voor de kust van Marokko. Zo is dat afgesproken in de EU-Marokko Visserij overeenkomst. Die visserijovereenkomst zegt niets over het gebied waar het geldig is. En dat is listig want volgens Marokko hoort de Westelijke Sahara bij Marokko maar geen enkel Europees land erkent de Marokkaanse bezetting van de Westelijke Sahara. Toch vissen Europese schepen veel en graag op de rijke visgronden voor de West-Saharaanse kust. Is die Europese visserij illegaal? Dat is de vraag. Volgens het internationaal recht is het wel mogelijk om er te vissen op voorwaarde dat de rechtmatige eigenaren van de visgronden delen in de opbrengst. Maar dat is niet het geval; het zijn alleen de Marokkaanse bezetters die profiteren van de Europese visvangst.

Op 2 februari 2010 werd de jaarlijkse bijeenkomst ter bespreking van de Visserij overeenkomst gehouden in Rabat in het zonnige Marokko. Bij die bespreking kwam deze problematiek rond de Marokkaanse bezetting van de Westelijke Sahara niet ter tafel. Toch zijn er belangrijke ontwikkelingen die besproken moeten worden.

De juridische dienst van het Europees Parlement heeft namelijk een advies geschreven over de problematiek rond de Saharaanse vis. En in dat advies wordt de rechtmatigheid van de visserijovereenkomst in twijfel getrokken zolang het West-Saharaanse volk geen voordeel heeft van de overeenkomst. Het advies is om de visserijovereenkomst tussen Europa en Marokko op te schorten of meteen aan te passen om te voorkomen dat schepen onder een Europese vlag illegaal de West-Saharaanse wateren bevissen.

Het advies van de juridische dienst is opgesteld op verzoek van het Europees Parlement naar aanleiding van het uitroepen door de West-Saharaanse regering van een Exclusieve Economische Zone van 200 zeemijlen om het bezit van de natuurlijke rijkdommen te beschermen. Het gaat daarbij niet alleen om vis maar ook om olie.
Vandaag 23 februari staat bij de Visserij Commissie van het Europees Parlement deze zaak op de agenda tussen 10.00 en 12.30 uur.

De laatste ontwikkelingen zullen zeker gevolgd kunnen worden via www.fishelsewhere.eu

Het gaat heel slecht

Het volksfront voor de bevrijding van de Saguia el Hamra en Rio de Oro, afgekort het POLISARIO is een gewapende beweging. De gewapende tak valt samen met het ministerie van defensie van de Saharaans Arabisch Democratische Republiek, afgekort SADR of RASD. Sinds 1991 houdt het Polisario zich aan de wapenstilstand in de oorlog met Marokko in afwachting van het referendum over zelfbeschikking.

In 2007 hield het Volksfront zijn 12e congres in het plaatsje Tifariti in het bevrijde gebied. Daar stond de vraag centraal of de wapenstilstand nog wel zin had. Het werd immers steeds duidelijker dat Marokko het referendum niet meer wil organiseren. Dat was een uitvoerige en intense discussie. Het antwoord was een voorzichtig "voorlopig nog wel".
Het is nu twee jaar later. Marokko heeft ondertussen de repressie tot grote hoogte opgevoerd. Steeds meer Saharanen verdwijnen in de gevangenis. Saharanen mogen niet meer naar het buitenland. Buitenlands bezoek mag niet meer worden ontvangen. Aminatou Haidar laat men creperen in Spanje. De plundering van Sahraanse grondstoffen gaat onverminderd verder. Het hoeft dus geen verrassing te zijn dat de secretaris-generaal van het Polisario Front, Taleb Omar, vandaag heeft verklaard dat als Aminatou Haidar sterft er voor het Polisario geen argumenten overblijven om de vreedzame weg te blijven bewandelen. Er komt met andere woorden dan een einde aan de wapenstilstand.

De Marokkaanse leider Mohammed de Zesde heeft ook geen zin in vrede. Tijdens de verjaardag van de Groene Mars, het begin van de Marokkaanse kolonisatie heeft de Islamitische dictator verklaard dat er geen Saharanen bestaan:

Laat ik duidelijk zeggen dat er geen ruimte meer is voor dubbelzinnigheid of bedrog: ofwel een persoon is Marokkaans, of is dat niet. Er kan geen dubbelhartigheid meer zijn of het ontduiken van rechten. Nu is het tijd voor duidelijke, ondubbelzinnige standpunten en verantwoord gedrag. Men is ofwel een patriot, of een verrader. Er is geen tussenweg. Men kan niet genieten van de rechten en voorrechten van het burgerschap, om ze te misbruiken om samen te zweren met de vijanden van het vaderland.

De Europese Unie heeft vandaag gepleit voor een politieke of humanitaire oplossing van de zaak van de Saharaanse activiste Aminatou Haidar, maar noemt het een "bilaterale" kwestie tussen Spanje en Rabat.
"We hopen een politieke oplossing te vinden," zei Europees commissaris voor Europees nabuurschapsbeleid, Benita Ferrero-Waldner op een persconferentie na een ministeriële bijeenkomst van de EU met Marokko.
De EU "is bezorgd en heeft angst" en "hoopt dat er een humanitaire oplossing wordt gevonden in deze tragische zaak", volgens de Zweedse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Frank Belfrage, namens het voorzitterschap van de EU.
De Europese Unie loopt dus weg voor het conflict.

Het conflict rond Aminatu zelf op de Canarische eilanden wordt ook scherper. Er wordt gesproken over de mogelijkheid van dwangvoeding. Een grote eenheid oproerpolitie heeft zich laten zien in de buurt van de hongerstaakster. Aminatou zelf verliest steeds vaker het bewustzijn.

Levering Nederlandse fregatten strijdig met ontwikkelingsbeleid

Stijging Marokkaans wapenaankoopbudget valt samen met toekenning ontwikkelingssteun

Persbericht Campagne tegen Wapenhandel

Amsterdam/Groningen 17 december 2008 ­ Volgens berichten in de Marokkaanse pers zal het defensiebudget van Marokko volgend jaar stijgen tot 16% van de overheidsbegroting. Het parlement is akkoord gegaan met een bedrag van 3.11 miljard euro (34.625 miljard dirham) voor Defensie. Daar bovenop is een bedrag vrijgemaakt van 5.8 miljard euro (64 miljard dirham) voor modernisering van de krijgsmacht, waaronder de aankoop van peperdure Nederlandse SIGMA-fregatten. Ongeveer gelijktijdig werd bekend dat Marokko de komende 5 jaar meer dan een miljard euro zal ontvangen uit het EU steunfonds voor European Neighbourhood Policy, waaraan ook Nederland bijdraagt. Volgens de Campagne tegen Wapenhandel is de levering van de Nederlandse fregatten in strijd met criterium 8 van de Gedragscode Wapenexport[1] en een voorbeeld van incoherent ontwikkelingsbeleid.

Het afgelopen jaar heeft Marokko enkele zeer grote wapenorders geplaatst. In de VS heeft Marokko 24 F-16 gevechtsvliegtuigen besteld, die inclusief uitrusting en service, maar nog exclusief de bewapening, uit zullen komen op $2.4 miljard. In Frankrijk bestelde Marokko een FREMM commandofregat ter waarde van € 470 miljoen. En bij de Nederlandse scheepswerf De Schelde is een order geplaatst voor drie SIGMA fregatten met een geschatte waarde van ruim € 800 miljoen.

Het waarom van al deze wapenaankopen is onduidelijk. De enige denkbare ‘vijand’ van Marokko zou aartsrivaal Algerije kunnen zijn, door Marokko gezien als grootste struikelblok bij de internationale erkenning van haar aanspraak op de westelijke Sahara. Algerije heeft de laatste jaren flink verdient aan de gestegen olieprijs en heeft daarvan veel aan bewapening uitgegeven. Een andere reden voor de megawapenorders zou kunnen zijn, dat Marokko en de NAVO nauwer willen samenwerken, en daarvoor moet Marokko ‘NATO-compatible’ worden. Sinds 2 juni 2008 neemt Marokko officieel deel aan de NAVO operatie Active Endeavour, ingesteld na 11 september 2001, waarbij marineschepen patrouilleren in de Middellandse Zee en de Straat van Gibraltar.

Nederland stelt voor de aankoop van de drie Nederlandse fregatten een exportkredietgarantie van € 848 miljoen ter beschikking. Mocht Marokko de schepen uiteindelijk niet kunnen betalen, dan neemt de overheid de schuldvordering over.

Zie ook factsheets ‘Marokko’ en ‘Bewapening en Ontwikkeling’ op www.stopwapenhandel.org

[1] Het achtste criterium luidt: “Compatibiliteit van de wapenuitvoer met de technische en economische capaciteit van het ontvangende land, rekening houdend met de wenselijkheid dat de staten aan hun legitieme behoeften inzake veiligheid en defensie voldoen met zo gering mogelijke aanwending van menselijk en economisch potentieel voor bewapening.”

aan: nederland@europarlement.eh

Diefjesmaat
Marokko heeft de Westelijke Sahara niet voor niets bezet. De natuurlijke rijkdommen van het gebied brengen veel geld op. Het gaat om fosfaat, uranium en vis.

Vis in de Sahara?
De Saharaanse kust is bezet door de Marokkaanse dictator Hassan II. Hij heeft de oorspronkelijke bewoners de woestijn in laten jagen. De gevluchtte Saharanen zijn opgevangen in de regio en sindsdien wonen zij in vluchtelingenkampen die worden beschermd door Algerije. Voor hun levensonderhoud zijn de vluchtelingen afhankelijk van de internationale gemeenschap. De Verenigde Naties vergaderen af en toe over dit schandaal maar zonder resultaat. Ondertussen verkoopt Marokko de natuurlijke rijkdommen uit het land. De Saharaanse fosfaat wordt afgegraven en per schip afgevoerd. De Saharaanse vis levert geld op via de verkoop van vislicenties.

Mag dat zomaar?
Deskundigen in het internationaal recht gunnen Marokko de titel van "administratieve macht" van het gebied. Op die titel kan Marokko de natuurlijke rijkdommen op de internationale markt aanbieden maar onder de voorwaarde dat de opbrengst ten goede komt aan de oorspronkelijke bevolking. En dat doet Marokko niet. De oorspronkelijke bevolking verkommert in vluchtelingenkampen.

Wat doet Nederland?
Het standpunt van Nederland is dat het internationaal recht moet worden gerespecteerd. Dat is zelfs in onze grondwet verankerd. Daarom kan door Nederland de annexatie van West Sahara niet worden erkend want het Internationaal Hof van Justitie heeft bepaald dat Marokko geen recht heeft op het gebied. Toen binnen de Europese Unie moest worden gestemd over een visserij-akkoord met Marokko waarbij de Saharaanse wateren als Marokkaans worden beschouwd heeft Nederland voor het akkoord gestemd, maar legde daarbij een verklaring af waarin wordt benadrukt dat dit geen erkenning betekent van de zeggenschap van Marokko over de Westelijke Sahara en dat de opbrengst van de visbestanden ook ten goede moet komen aan de oorspronkelijke bevolking. Hetzelfde geldt dan ook voor de fosfaat.

Het Nederlandse standpunt is gevaarlijk. Stel nu dat een Marokkaanse straatjongen een tasje steelt en het gestolen tasje verkoopt en de opbrengst aan de bestolen dame geeft. Is de diefstal dan ongedaan gemaakt? Zeker niet. Het eigendom is en blijft ontvreemd en de tasjesdief zal toch gestraft moeten worden om herhaling te voorkomen. Het goedpraten van de tasjesroof zal niemand overtuigen en op de gedupeerde zal het een verdachte indruk maken!
Zo maakt ook het Nederlandse standpunt over de grondstoffen uit de Westelijke Sahara een merkwaardige indruk.

Die indruk wordt versterkt door het gebrek aan Nederlandse belangstelling voor informatie over de opbrengst van de gestolen waar. Als men goedkeuring aan het exploiteren van Saharaanse grondstoffen koppelt aan de voorwaarde dat de opbrengst ten goede moet komen aan Saharanen dan moet men toch informeren of de opbrengst daar inderdaad terecht komt. En als dat niet het geval is dan moet daar wel een vervolg aan worden gegeven.
Dat vervolg zou moeten bestaan uit: het alsnog intrekken van de goedkeuring; het plaatsen van de gewonnen grondstoffen op een zwarte lijst van gestolen spullen, en het verhandelen verbieden; en te zorgen dat de de reeds behaalde winsten alsnog bij de rechtmatige eigenaars terechtkomen.

Als men die gevolgtrekkingen niet wil of kan maken is de gestelde voorwaarde niets anders dan kletspraat van een diefjesmaat.

Mijn vraag aan u, als Nederlandse verantwoordelijke bij de Europese Unie, is in hoeverre duidelijk is hoe het staat met de handel in de Saharaanse grondstoffen en wanneer de Saharaanse vluchtelingen hun deel van de opbrengst in ontvangst kunnen nemen.

Hoogachtend,

Mahmoud Van Kaas