Het Marokkaanse roofdier

Koning Mohamed Zes heeft de macht in Marokko en hij duldt geen kritiek. Als je een spotprent van zijne heiligheid op je Marokkaanse blog zet wordt je opgepakt, afgevoerd en veroordeeld tot jaren gevangenisstraf, zoals is gebeurd met Walid Bahoman. De karikatuur hierboven heeft niet tot arrestaties geleid want de prent is zo duidelijk en grof dat geen enkele Marokkaan het onder eigen naam zal plaatsen. Het is getekend naar aanleiding van het politiegeweld in het noorden van Marokko. In Taza leeft men al weken in spanning na het oppakken van Abdassamad Haidour die op straat kritiek leverde op zijne hoogheid.  *Nu* is er veel politiegeweld in Beni Bouayach, ook 's nachts. De aanleiding voor het geweld was een vreedzame sit-in voor het gemeentehuis waarmee het aftreden van de gemeenteraad werd gevraagd, die net als een sit-in bij het electriciteitsbedrijf, hardhandig door de politie is opgeruimd. De politie gebruikt net als op het Egyptische Tahrirplein CR-gas. Op Facebook staat een pagina met  nieuws updates over Bnibouayach.
De onrust in BniBouyach en in de omgeving van Al Hoceima heeft te maken met de historische weerzin tegen het koningshuis. Dit is het land waar Abdelkrim Al Khatabbi zijn hoofdkwartier had en waar de vlag van zijn Riffijnse republiek steeds vaker is te zien. Maar vooral is Al Hoceima de stad waar een jaar geleden een van de eerste grote demonstraties is gehouden van de 20Februari beweging. Die liep uit de hand en na afloop werden vijf verkoolde mensen ontdekt in een bankgebouw. Een onderzoek zou volgen. Maar de uitslag blijft uit en daardoor wordt de getroffen families extra leed aangedaan waardoor er ruimte ontstaat voor zware verdenkingen. 

Er zijn verder protesten in Tanger, Nador en Rabat.

Het haalt het Nederlandse nieuws allemaal niet maar in het opinieprogramma van de journalisten Pauw en Witteman komt wel een nieuwe vriend van Koning Mohamed aan het woord die blij is omdat hij voor de Islamitische vorst een koninklijk paard mag berijden op de Olympische Spelen. Nieuws is hier ook de aanpak van vier Marokkaanse families die in drugs zouden handelen. Geen wonder dat er wordt geklaagd over de nieuwsvoorziening door het Netwerk Vrijzinnige Marokkaanse Nederlanders.

Het wachten op goed nieuws duurt ook martelend lang voor de familie van de ontvoerde Italiaanse Rosella Urru, en haar Spaanse lotgenoten. 

Ook de families van de Saharaanse politieke gevangenen die in hongerstaking zijn gegaan wachten in spanning maar ook dat is geen nieuws in Nederland.  Net zo min als de verslechterende voedselvoorziening in de vluchtelingenkampen, waar opvallend genoeg, de vrouwenrechten het goed doen.

De Saharaanse zangeres Marien Hassan heeft een nieuw lied op Youtube, tamelijk jazzy wel.
En in Frankrijk is ondertussen een interessant boek verschenen over de Marokkaanse majesteit met als titel: de roofzuchtige Koning.

Tawiza en ontwikkelingssamenwerking

Tawiza (soms ook wel twiza of dhwiza genoemd) is het Amazigh woord voor goed nabuurschap. Op zijn Hollands gezegd betekent het gewoon dat je overweg kan met je buurman of buurvrouw. De suiker uitlenen of af en toe op de koffie gaan of desnoods een babbeltje maken over het weer (hey buurman… lekker weertje, he!). Dit is voor de meeste Nederlanders meer dan genoeg om een goede verstandhouding met de buren op te bouwen. De Imazighen uit de Rif daarentegen bouwden letterlijk aan hun relatie met hun buurtgenoten.

Veel Nederlandse Marokkanen komen uit de Rif. Een gebied wat tot aan het einde van de 20e eeuw een achtergebleven regio was. Een gebied waar de toenmalige Marokkaanse dictator-koning Hassan 2 ook nauwelijks interesse voor toonde getuige de ofwel ontbrekende danwel gebrekkige collectieve goederen ten tijde van zijn heerschappij. En dus waren de Riffijnse Imazighen op hun zelf aangewezen. Maar dat maakte hen niks uit aangezien zij voort konden bouwen op een eeuwenlange traditie van particularisme en autarkie. In dit verlengde moet men ook de traditie van de tawiza plaatsen. Die traditie hield in dat Riffijnen samen met hun buurtgenoten vrijwilligerswerk gingen doen voor de eigen gemeenschap in de dchar (= dorp). Zo konden de krachten gebundeld worden om doelmatig arbeidsintensieve werk te verrichten. Naar Hollands gezegde: vele handen maken licht werk, werden er waterputten geslagen, wegen onderhouden, irrigatiekanalen gegraven en gebouwen aangelegd. Zo zijn nagenoeg alle huizen uit mijn dchar gebouwd door mijn eigen familie in samenwerking met andere mensen uit dezelfde dchar.

Maar goed. Vrijwilligerswerk doen op een lege maag kan ook weer niet, dus werd er op de 1e dag van de tawiza altijd een dier geofferd, meestal een geit of een kip. Met aansluitend 's avonds een feestmaal. Alle (mannelijke) buren werden dan uitgenodigd om te komen eten en ook de imam is dan meestal van de partij. Na het eten wordt er dan uit de Koran gereciteerd om zo ook de baraka (= Gods zegen) uit te spreken over de tawiza. Tegenwoordig is de tawiza traditie onder de Riffijnen in Nederland behoorlijk uitgehold. Zo worden er nog altijd wel feestmalen gehouden en ook uit de Koran wordt nog steeds voorgelezen. Maar vrijwilligerswerk doen voor de eigen buurt is nog maar voor weinig Riffijnen weggelegd. Ook onder de 2e en 3e generatie Riffijnen is vrijwilligerswerk een zeldzaam verschijnsel. Blijkbaar is het vandaag de dag nog steeds moeilijk voor Riffijnen hier in Nederland om onbekende mensen te vertrouwen, laat staan vrijwilligerswerk voor te verrichten.

En dat terwijl diezelfde Nederlandse Riffijnen in Marokko juist een van de actiefste weldoeners zijn op het gebied van ontwikkelingshulp voor de Rif regio. De hoeveelheid hulpgoederen die jaarlijks vanuit de Riffijnse gemeenschap in Nederland richting herkomstgebied gaat is overweldigend. Van kleding, schoolspullen, schoolbussen, medicijnen, medische apparatuur, ambulances tot aan vuilniswagens aan toe. Echter het overgrote deel van deze vaak informele vorm van hulpverlening reikt niet verder dan de directe omgeving: neefjes, nichtjes, ooms en tantes etc. De afgelopen jaren is de hulpverlening voor de Rif gelukkig ook steeds verder geprofessionaliseerd en geformaliseerd. Desondanks valt er voor de Nederlandse NGO’s en stichtingen nog vele stappen te zetten in de Rif. Zoals zoveel organisaties die in het buitenland opereren is het in het begin altijd lastig om de juiste spullen bij de juiste mensen op het juiste tijdstip te krijgen. Al helemaal als daar de Marokkaanse bureaucratie inclusief bijkomstige corruptie boven opkomt, waardoor uiteindelijk de aangeboden hulp niet altijd efficiënt genoeg wordt ingezet.

Vandaar dat verschillende Riffijnen in Nederland al jaren met de gedachten speelden om een overkoepelende netwerk op te richten dat zich richt op ontwikkelingssamenwerking in en met Marokko. Dit idee werd versterkt door de aardbeving in el Hoceima die plaatsvond in de nacht van 23 op 24 februari 2004. Vanuit verschillende windrichtingen werd hulp aan het getroffen gebied geboden, ook vanuit Nederland. Al snel werd duidelijk dat de logistieke samenwerking met verschillende organisaties niet goed verliep en ten koste ging van de hulp aan het getroffen gebied. Anno 2010 zijn er nog steeds mensen in de getroffen regio die nog moeten wachten op beloofde hulpverlening.

Een aantal organisaties in Nederland hebben zich hierover gebogen en kwamen uit op het feit dat er behoefte is aan een organisatie die ontwikkelingssamenwerking organiseert en coördineert. Vervolgens heeft een werkgroep onder een aantal Nederlands-Marokkaanse organisaties onderzoek gedaan naar de behoefte van een landelijk coördinerende en adviserende organisatie als het gaat om ontwikkelingssamenwerking met Marokko. Dit alles en uiteraard ook met een beetje financiele hulp van Cordaid heeft uiteindelijk geresulteerd in de oprichting van het Netwerk Internationale Samenwerking Marokko (NISM) eind 2005.

Sindsdien is de organisatie vooral achter de schermen flink bezig geweest om te werken aan hun organisatie. Een organisatie die zich als doel heeft gesteld om de internationale samenwerking vanuit Nederland te stimuleren om zo het werk van de civil society in Marokko te versterken en te ondersteunen. NISM wil zowel projecten opstarten als begeleiden alsook ondersteunen. Uiteindelijk wil de NISM een belangrijke netwerkfunctie gaan vervullen voor Marokkaanse zelforganisaties.

Afgelopen vrijdag 21 Mei hield de NISM de eerste netwerkbijeenkomst van het jaar. Tijdens die bijeenkomst waren er verschillende organisaties aanwezig. Ook waren er enkele sprekers die over hun ervaringen met Marokkaanse ontwikkelingswerk kwamen vertellen. Dit waren zowel mensen en organisaties die al wat langer in het vak zitten zoals Fadma Bouchataoui van COS-Zuid-Holland; als ook degene die wat recenter zijn begonnen met ontwikkelingsprojecten voor Marokko zoals het Marokko Fonds. Na een kleine feestmaal en een korte lezing van docent Abderrahman el Aissati, was de tijd eindelijk daar om te doen wat er die avond gedaan moest worden. Namelijk netwerken voor Marokko. En om het netwerk-proces te versnellen had de NISM een bepaalde opstelling bedacht voor de aanwezigen waadoor het voor hen makkelijk werd gemaakt om vragen te stellen en vragen te beantwoorden. In dat opzichte is de 1e netwerkbijeenkomst van de NISM zeer geslaagd. Zeker wat betreft de makelaarsfunctie in de vraag en aanbod van ontwikkelingswerk, die het NISM zo graag ambieert.

Heeft u na het lezen ook vragen over ontwikkelingswerk in Marokko? Kijk dan eens op www.nism.nl

De Grote Reis 2010

Het vakantieseizoen staat weer voor de deur en de grote trek van de S7ab el Ghariezj (= Marokkaanse gemeenschap in diaspora) naar het Zuiden kan weer gaan beginnen. En hoewel de voorbereiding van de Grote Reis altijd voor de nodige stress garant staat, is het eenmaal aangekomen in de Rif een periode van ontspanning aan het strand, de traditionele manier van leven herontdekken, meer familiale betrekkingen ontdekken dan je lief is en natuurlijk ook een stukje Afrikaanse absurditeit. Toch zal de Grote Reis 2010 voor vele S7ab el Ghariezj anders zijn dan anders.

Zo heeft de wereldwijde economische crisis de S7ab el Ghariezj - die naar Marokkaanse maatstaven gerekend worden tot de meest koopkrachtige onderdanen van het land - ook niet onaangeroerd gelaten. De financiële nood zal zich hoogstwaarschijnlijk vertalen in een kortere vakantieduur dan de gebruikelijke 5 á 6 weken, want op vakantie gaan ze sowieso. Verder zullen ook de vitale kapitaalstromen van de Marokkaanse gastarbeiders richting het moederland afnemen. Dit zal ongetwijfeld zijn uitwerking hebben op de lokale economie van het Noorden van Marokko en met name de bouwsector, aangezien de Riffijnse Imazighen er graag op los bouwen. Dat zijn dus diezelfde Riffijnen die in Nederland genoegen nemen met een gehuurde naoorlogse rijtjeshuiswoning of een flatje van de woningstichting, maar die in Marokko zich trotse eigenaren mogen noemen van kastelen van minstens 3 verdiepingen hoog (exclusief tazeqa = dakterras).

De overheid daarentegen - al dan niet in samenwerking met buitenlandse investeerders - heeft ook niet stil gezeten en is de laatste jaren druk bezig geweest om onder meer aan de infrastructuur in de Rif te bouwen. En met een hagelnieuwe snelweg en spoorweg heeft het de mobiliteit van de Riffijnen in Marokko aanzienlijk vergroot. Helaas gaat deze verbetering van de infrastructuur hand in hand met een explosieve groei van het destructieve massatoerisme, waar Moedertje natuur niet tegen opgewassen is. Want tja, de Marokkaanse overheid - al dan niet samen met buitenlandse investeerders - heeft ook maar bepaalde winstdoelstellingen te halen. En daar is een allereerste Mcdonalds in de Rif wel erg handig bij.

Wat de S7ab el Ghariezj deze vakantieperiode waarschijnlijk ook niet zullen ontgaan is de meer dan gebruikelijke politieke rumoer en onvrede in Marokko. En waar de meeste hardwerkende gastarbeiders jarenlang een struisvogelpolitiek hebben gehanteerd tav. het falend Marokkaanse overheidsbeleid, zullen deze apolitieke en Ongelovige Thomassen komende zomerperiode met de neus op de feiten worden gedrukt. En gezien de meest recente botsingen tussen de Riffijnse werkloze intellectuelen en de gummiknuppels van de gendarmie van Nador, kan dat de vakantierust komende zomer voor vele S7ab el Ghariezj flink verstoren. Gelukkig dat sommige politiek bewuste Riffijnen al vooruitlopend op de zaken afgelopen weekend de rust bij de Marokkaanse ambassade in Brussel ook ff flink hebben verstoord. En dat hebben ze gedaan niet alleen om zo openlijk hun steun uit te spreken voor de 15 mensen, die in het ziekenhuis zijn beland door het geweldadig optreden van de Nadoriaanse gendarmie, maar ook om tevens een politieke boodschap te sturen naar de Marokkaanse ambassade en in het specifiek naar de Commission Consultative de Regionalisation (CCR) die olv. Omar Azziman eind juni verslag dient uit te brengen aan de koning. Dit verslag zal betrekking hebben op de belofte van koning M6 voor verdere decentralisatie van de centrale macht en de daaruit voortvloeiende minderhedenpolitiek in Marokko. Het meerendeel van de S7ab el Ghariezj behoort tot een van de Amazigh minderheidsgroepen van Marokko.

Wat ten slotte ook nog ruw verstoord zal worden is het islamitisch ideaalbeeld, wat met name de oudere generatie S7ab el Ghariezj graag voor ogen hebben als ze de ferryboot uitrijden op Marokkaans grondgebied. En hoewel deze Marokkanen met lede ogen hebben moeten toezien hoe hun kinderen en kleinkinderen in het Vrije Westen sterk zijn geseculariseerd en geheel gevormd naar Westers model, zullen ook (of juist) deze lui met vaak nog sterke traditionele normen en waarden, eraan moeten gaan geloven dat niet alleen hun (klein-)kinderen, maar zelfs ook de koning M6 himself zijn religieuze plicht ernstig heeft verzaakt. Want terwijl de Marokkaanse overheid onder zijn koninklijke leiding als Amir el Moeminin het land heeft behoedt voor een zogenaamde afschuwelijke dreiging, die uitging van enkele tientallen vreedzame en rechtgeaarde christelijke Westerlingen, die niets anders deden dan weeskinderen in Marokko een liefdevolle thuis aanbieden, brokkelden islamitische gebedshuizen her en der in het land af en verdwenen vele moslims, moslima’s en zelfs moslimkinderen (11 jaar oud!) zonder pardon achter slot en grendel simpelweg vanwege hun islamitische geloofsovertuiging. Dit alles wordt natuurlijk mede mogelijk gemaakt dankzij het door Amerika gesponsorde War on Terror Islam.

Gelukkig kunnen de wat oudere en religieuzere S7ab el Ghariezj aan het einde van de vakantieperiode hun islamitische harten ophalen. Ramadan zal dit jaar halverwege de maand augustus beginnen. En hoewel de islamitische vastenmaand voor de wat jongere en vakantievierende S7ab el Ghariezj waarschijnlijk veel te vroeg zal komen (en de dagen in augustus duren al zo lang!), zullen de vrome en wat minder vrome Marokkanen tijdens de heilige maand toch klaarstaan om voor een dubbeltje op de eerste rang te bidden in de moskee in de hoop om vergiffenis af te dingen over de zondes die men het afgelopen jaar heeft begaan. Maar gezien de manier waarop de Marokkaanse autoriteiten het afgelopen jaar zijn omgegaan met de Marokkaanse onderdanen, ben ik bang dat het land in een permanente staat van zonde verkeert, waartegen zelfs de langste koranverzen niets zullen uithalen. En dus met wat religieuze zelfreflectie en spirituele purificatie voor een schijnbaar schoon geweten zullen de S7ab el Ghariezj hun Grote Reis van 2010 afsluiten en hun o zo geliefde en tegelijkertijd ook zo verafschuwde vaderland verlaten.

Maar ach, gelukkig hebben we de vakantiefoto’s nog…

Arbeidsdiscriminatie in de Rif

Afgelopen woensdag 31 maart 2010 is het tot een harde confrontatie gekomen in Nador tussen de lokale autoriteiten en deelnemers van een protestactie georganiseerd door de vereniging van werkeloze afgestudeerden in Marokko (Association Nationale des Diplômées Chômeurs au Maroc). De protestanten wilden in navolging van eerdere protestacties door de afdeling uit el Hoceima vorige week, met hun actie aandacht vragen voor de discriminatie van de Riffijnse Imazighen op de Marokkaanse arbeidsmarkt en met name voor de functies in de overheidsector.

De autoriteiten waren het daar blijkbaar niet mee eens en gaven opdracht aan de politie om hard op te treden tegen deze protestanten. Hierdoor zijn er veel mensen die lichamelijke verwondingen hebben opgelopen, zowel onder de demonstranten als toevallige omstanders. De vereniging van werkeloze afgestudeerden heeft via de lokale pers laten weten, dat het zich niet uit het veld laat slaan, kondigde zelfs aan om verdere acties voor te bereiden en verder verklaarde het ook te zullen blijven actie voeren, totdat de Marokkaanse overheid tegemoetkomt aan hun rechtmatige eis op integratie van de Amazigh beroepsbevolking in het Marokkaanse ambtenarenapparaat.

En dat de roep ter verbetering van de positie van de Amazigh ambtenaar van de vereniging van werkeloze afgestudeerden een gevoelige snaar raakt bij de lokale autoriteiten in Nador, laat weer goed zien dat de sociale ongelijkheid en in de Marokkaanse Rif anno 2010 nog steeds een diepgewortelde (politieke) realiteit is, die historische gezien te herleiden is naar de rumoerige beginjaren van de Marokkaanse onafhankelijkheid en de politieke spanningen tussen Istiqlal partij en het Noordelijke Bevrijdingsleger (Armeé Liberation Nationale) in de periode 1957-1960. Daarnaast is de brute onderdrukking door de politie van afgelopen woensdag in Nador ook weer het zoveelste voorbeeld dat de Marokkaanse autoriteiten ondanks de mooie praatjes wat betreft de verbetering van de positie van (Amazigh) minderheidsgroepen in Marokko, er absoluut niet voor terugdeinzen om ook diezelfde sociale ongelijkheid met harde hand te handhaven. En dat is niet alleen het geval bij de Riffijnse Imazighen in het noorden, maar des te meer voor de Isahraouien in het zuiden, bij wie de stelselmatige discriminatie op de arbeidsmarkt (en daarbuiten!) zelfs nog een graadje erger is dan in de Rif.

Hoedanook de werkeloze afgestudeerden uit het noorden van Marokko laten zich niet de mond snoeren en zij voeren nu al bijna 2 jaar lang onafgebroken actie om hun stem te laten horen. En dat is niet makkelijk in een land als Marokko waar de centrale overheid haar greep op de samenleving steeds verder uitbouwt en verstevigt. En de werkeloze afgestudeerden van de Association Nationale des Diplômées Chômeurs au Maroc roeien ondertussen onvermoeid verder met de riemen de ze nog hebben… sit-ins, vreedzame marsen, petities en veel schriftelijke brieven.

Autonomie in Marokko, leuk voor de Rif

Mohammed de Zesde, de leider der gelovigen en Koning van Marokko is op de televisie geweest. Hij heeft gesproken over de Westelijke Sahara. Hij heeft een alternatief voor het referendum over de toekomst voor de Westelijke Sahara. Dat referendum is een onderdeel van het vredesvoorstel dat samen met de Verenigde Naties is opgesteld. Mohammed's eigen voorstel is het oude bekende autonomie-voorstel dat hij gewoon nog weer eens heeft voorgesteld. Hij deed dat in een rede voor de hele natie op televisie afgelopen zondag. Zijne Majesteit heeft aangekondigd een commissie in te stellen die het Noord-Afrikaanse land moet gaan decentraliseren.
In de Rif zal men er blij mee zijn.
Het Polisario zag en ziet niets in het voorstel maar klaagt over schendingen van het bestand door de Marokkanen. Het Polisario doet ook een beroep op Spanje om werk te maken van het referendum.

demo voor Chakib

De Riffijnse mensenrechtenactivist Chakib el Khayari zit al weer een hele tijd in de gevangenis. Woensdag 24 juni gaat een rechter uitspraak doen in zijn zaak. Wat heeft Chakib el Khayari verkeerd gedaan? Hij bemoeit zich met de hash-handel. En dat is een netelige kwestie. Een paar weken nadat hoge Marokkaanse officieren werden opgepakt vanwege de smokkel met speedboten naar Spanje werd Chakib opgepakt. Riffijnse activisten waaronder Chakib hebben campagne gevoerd om de smokkelaars aan te pakken. Volgens Asis Aynan werd na zijn aanhouding door het Marokkaans ministerie van Buitenlandse Zaken verklaard dat Chakib geld uit het buitenland ontving om de Marokkaanse overheid zwart te maken. En dat is strafbaar.

Chakib heeft als mensenrechtenactivist in de Rif problemen met de handel in hasj die zijn samenleving criminaliseert. Hij is een voorstander van zowel het aanpakken van de criminaliteit als het legaliseren van de hasj-handel. En zoals je mag verwachten heeft hij daarover ook in Nederland gesproken want zijn standpunt sluit goed aan op het Nederlandse. Helaas heeft hij hier voornamelijk gesproken met mensen uit de Rif en niet met de pers of volksvertegenwoordigers.

Woensdag is er een demonstratie voor de Marokkaanse ambassade om te pleiten voor de vrijheid van de grote Riffijnse klokkenluider Chakib.



UPDATE: Chakib is veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf wegens belediging van het koninkrijk Marokko. Zie: NRC Handelsblad, Reuters, Kabyle.com en El Pais onder andere.

Dit weekend

Op vrijdag 7 en zaterdag 8 november 2008 organiseert de ‘Werkgroep 1958/59’ een tweedaagse conferentie ter herdenking van 50 jaar Riffijnse opstand. Ik ben er laat mee maar het is te volgen via Amazigh.TV
De Wereldomroep heeft een interessant achtergrondverhaal.

Na dit interessante weekend kunt u proberen centen te verdienen.
De Kamer van Koophandel Rotterdam en HIC-Marokko organiseren de informatiebijeenkomst “Uw eigen bedrijf in Marokko” op maandag 10 november 2008 van 17.00 – 20.00 uur op de locatie: Kamer van Koophandel Rotterdam.
Deelname is gratis, mits u zich vooraf aanmeldt. U kunt zich aanmelden via de website van IntEnt.
Aanvulling 10-11-08: Dagblad Trouw heeft deze maandag een artikel over de voorlichtingsdag.