Zware verliezen

In de vluchtelingenkampen van de Saharawi's in het zuiden van Algerije wordt getreurd. De staatsbegrafenis van Achmed Boukhari, de gerespecteerde onderhandelaar bij de Verenigde Naties, bracht duizenden op de been.
 Enkele dagen later kwam het vreselijke bericht dat een vliegtuig met honderden inzittenden op weg naar Tindouf is neergestort bij Algiers. Onder de 257 slachtoffers bevonden zich 30 Saharawi's die voor medische verzorging op reis waren. Ook twee medewerkers van het RASD ministerie van Buitenlandse zaken zouden bij de slachtoffers zijn.

In de Marokkaanse pers wordt er ook over bericht maar zonder het maken van onderscheid tussen leden van de politieke-militaire organisatie Polisario en leden van het Saharawi volk. Marokko heeft onlangs het Polisario bedreigd met oorlog. Deze ernstige dreigementen vanuit de Marokkaanse politiek kunnen moeilijk worden gecombineerd met medeleven met de slachtoffers, waaronder Saharawi kinderen, en de berichtgeving is daarom wat minder tactvol, wat dan weer wrevel opwekt in Algerije.

In Spanje verschijnen de onvermijdelijke verdenkingen van opzet die door de Marokkaanse oorlogstaal voor de hand liggen.   Het is dus in een zenuwachtige atmosfeer dat de regio moet afwachten tot het onderzoek naar de oorzaak van de ramp wordt afgerond en de conclusies worden vrijgegeven.

Marokko nog even in de Veiligheidsraad

Marokko heeft nog even een zetel in de Veiligheidsraad. De zetel mag het  islamitische koninkrijk gebruiken in de jaren 2012 en 2013.
In die twee jaar is de Arabische wereld veranderd. De door Marokko gehate Khadaffi is met steun van Islamistische terreurgroepen en de VN vermoord. Het door Marokko gehate Syrië is zwaar beschadigd maar is ontkomen aan een VN interventie. De Malinese overheid is bezweken onder de aanvallen van de terreurgroepen maar is gered door een VN interventie. Mali heeft, net als Libië en Syrië, diplomatieke betrekkingen met de republiek West-Sahara en dat is genoeg reden voor Marokko om ook daar voorstander te zijn van "regime change".

Het regime in Mali is inderdaad veranderd. Het is eerst vernietigd, in een vreemde samenwerking tussen coupplegers (Sanogo) en separatisten (MNLA),   Islamisten, (Ansar Dine, AQIM) en smokkelaars (MUJAO). Het wordt opnieuw opgebouwd in een samenwerking van de VN, de Afrikaanse Unie, machtig buurland Algerije, en Frankrijk dat de militaire kracht levert samen met Tsjaad.

En Marokko? Dat wordt bij de militaire samenwerking buitenboord gehouden. Want de samenwerking met Algerije is toch belangrijker. Dat land moet de lange woestijngrenzen met Mali en Libië dichthouden. De Franse luchtmacht moet over Algerijns gebied. Algerije is een ernstige bondgenoot: terroristen hebben in Mali Algerijnse diplomaten gegijzeld en in Algerije zelf een aanslag gepleegd op een olieraffinaderij en hulpverleners ontvoerd uit een Saharaans kamp. In dat laatste geval wordt Marokko beschuldigd van betrokkenheid.

Marokko zoekt dus andere soort invloed. Koning Mohamed VI heeft de inhuldiging van de nieuwe regering bezocht met een indrukwekkende delegatie. En de Marokkaanse heiligman brengt geschenken mee zoals een hospitaal en.... honderden Marokkaanse imams. Om, zoals hij zegt, de Malinezen een tolerante Islam te onderwijzen.

Maar dat is niet alles. De Marokkaans-nationalistische partij Istiqlal heeft een samenwerkingsverband gesloten met een Malinese partij, RDA UM. Hoe fijn is dat? De leider van de Istiqlal die in Bamako op bezoek kwam is meneer Hamid Chabat die dit jaar uit de regering is gestapt. Dezelfde meneer Chabat die oproept tot het veroveren van de regio Tindouf in Algerije, wegens historische banden. Dat klonk wat raar (maar niet onbekend) en in Algerije heeft men rustig de schouders opgehaald over de Marokkaanse gek.

Een Marokkaanse aanval op die regio in het zuid-westen van Algerije zou kans hebben gehad als de ontwrichting van Algerije vanuit het oosten en zuiden, Libië en Mali, op gang was gekomen. Dan zou ook Ferhat Mehenni, de president van de Voorlopige Regering van Kabylië, in ballingschap in Frankrijk, die in het noorden een enclave in Algerije ter bevrijding in de aanbieding heeft, van pas zijn gekomen voor degenen die Algerije zouden willen destabiliseren of "democratiseren".
Maar de tijd voor Marokko in de Veiligheidsraad zit er bijna op. Dit scenario blijft voorlopig in de kast.


De strijd van Marokko tegen Al Qaida gaat door: de hoofdredacteur van Lakome  Ali Anouzla is opgepakt omdat hij had geschreven over een Al Qaida filmpje. De strijd tegen kussende teenagers gaat door. De strijd tegen demonstranten in West-Sahara gaat ook door. De strijd tegen Algerije is bloedeloos en komt niet verder dan het terugroepen van een ambassadeur en het neerhalen van de Algerijnse vlag.
Maar in de strijd tegen illegalen heeft de Marokkaanse marine twee jongens uit de Spaanse stad Melilla doodgeschoten.
Misschien moet er toch nog eens worden nagedacht over de levering van die Nederlandse fregatten?

Franse verandering

Frankrijk wordt gezien als de kwade genius achter het Marokkaanse wangedrag in de Westelijke Sahara. Het zijn de Fransen die in de Veiligheidsraad weigeren om de mensenrechten in de Westelijke Sahara door de VN missie in het gebied te laten bewaken. De Fransen hebben altijd militaire en diplomatieke steun aan Marokko geboden in de strijd tegen het Front Polisario. Mauritanië werd ook door de Fransen geholpen tegen het Polisario waarbij zelfs een directe confrontatie ontstond toen het Polisario Franse technici gevangen nam en in L’opération Lamantin de Franse luchtmacht Polisario troepen bombardeerde.  

Het Franse persburo AFP had vorig jaar nog een kaartje op haar website waarop de Westelijke Sahara als onderdeel van Marokko was afgebeeld.  Tegenwoordig staat er een stippellijntje. AFP verspreid veel nieuws met  geruchten en suggesties die het Polisario in verband brengen met Islamitische terroristen. Zelfs toen hulpverleners uit een Polisariokamp werden ontvoerd, nu een jaar geleden, wist het AFP insinuaties te produceren die het Polisario van de ontvoering beschuldigden waardoor elk onderscheid tussen het Marokkaans persburo MAP en het Franse AFP verdwenen leek. Niemand die vreemd opkeek toen 21 oktober een AFP-bericht verscheen in de Malinese media, met de mededeling dat Saharanen uit de vluchtelingenkampen zich bij de jihadisten in het noorden van Mali zouden hebben aangesloten, want zulke Frans/Marokkaanse propaganda is er al jaren. Maar er werd wel verbaasd gereageerd toen het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens een persconferentie dat gerucht ontzenuwde.

Een hele opmerkelijke stap werd gezet door President Hollande die de massamoord op 17 oktober 1961 op tientallen of zelfs honderden Algerijnen in Parijs heeft  erkend. Het is, na zo lange tijd, voor het eerst. De verhouding van Frankrijk met Algerije is kennelijk aan het veranderen en daarom kan de verhouding met Marokko niet hetzelfde blijven. Frankrijk zal in een andere positie tegenover het Polisario komen staan.

Mensenrechten volgens de Sultan

De Dag van de Mensenrechten is weer gehouden op 10 december. Amnesty International heeft stevige klachten over Marokko. Ondanks de Adviesraad voor de mensenrechten (Le Conseil consultatif des droits de l’Homme, CCDH) om Zijne Majesteit de Sultan van Marokko te helpen bij de hervormingen die men nodig vind. In deze raad zit onder andere de minister van buitenlandse zaken Mr. Taieb Fassi Fihri want het is dus ook een zaak vanwege het buitenland. (Er zijn de laatste tijd klachten over corruptie bij het Marokkaanse ministerie van buitenlandse zaken, maar dit terzijde.)

Sultan Mohammed VI heeft ter gelegenheid van mensenrechtendag een toespraak gehouden. Het staatshoofd heeft wel wat uit te leggen over de mensenrechten in Marokko en vooral in het illegaal geannexeerde West Sahara. Hij had er dit over te zeggen:

As we celebrate this historic event, which stands for justice, freedom and human dignity, we cannot but condemn the humiliation and suffering inflicted upon Moroccan citizens who are detained in the Tindouf camps, in gross violation of the basic principles of international humanitarian law. Morocco condemns the despicable, ludicrous exploitation of the lofty cause of human rights by the enemies of our territorial integrity, who are dodging responsibility by failing to respond to the unstinting efforts of the international community to reach a final political solution to the regional dispute over the Moroccan Sahara, through substantive negotiations based on realism and compromise.

Je zou je kunnen afvragen of hij gek is geworden, maar dat doet weinig terzake. De conclusie is wel dat de Sultan dus niet kiest voor de weg van redelijkheid maar voor een zeer agressieve tegenaanval. Hij wil niet aanvaarden dat de Saharanen zijn gevlucht voor de terreur van het Marokkaanse leger, nee het zijn geen Saharanen maar Marokkanen die gevangen worden gehouden door de vijanden van Marokko...

Hij vervolgde:

The enemies of our territorial integrity are formidable abusers of human rights, as evidenced by their heinous practices in camps where people are detained against their will. Whatever unspeakable violations they perpetrate, their desperate manoeuvres will not dent our firm determination to preserve individual and collective freedoms across the country, and to remain committed to open, constructive dialogue.

Dit klinkt wellicht tegenstrijdig en warrig maar de Sultan is een spiritueel leider en mag daarom best wel eens in tongen spreken. Vervolgens stelde hij :

We reiterate our solidarity with the expatriate sons and daughters of our southern provinces, wherever they may be. We shall spare no effort to enable them to exercise their legitimate right to return freely, and to lead a life of dignity alongside the overwhelming majority of their parents and relatives who are already settled in their homeland.

De Sultan is duidelijk: de Saharanen die zijn gevlucht, ongeacht waarheen, hebben geen eigen Saharaanse identiteit en zijn Marokkanen. Dit is niet alleen de illegale annexatie van een land maar zelfs van een volk! En dit ter gelegenheid van de dag van de mensenrechten! Wat zou mevrouw Arib hier van vinden? De Sultan gaf tot slot zijn oplossing:

In order to put an end to this artificial dispute which impedes the right of Maghreb peoples to integrated development, Morocco submitted a daring autonomy proposal based on respect for human rights and the release of creative energies; a proposal the international community and the United Nations system described as serious and credible because of its compatibility with international standards.

Dat de Sultan losstaat van de werkelijkheid blijkt hieruit. De internationale gemeenschap noch het "United Nations system" heeft duidelijk gemaakt dat het Marokkaans autonomievoorstel serieus is, want de hele wereld blijft aandringen op onderhandelingen. Juist vanwege de " internationale standaarden".

De Premier van Marokko heeft ook nog zijn steentje bijgedragen aan de dag van de mensenrechten volgens het MAP :

Speaking Thursday in Rabat at a meeting of the Advisory council of Human Rights (CCDH) on the occasion of the 60th anniversary of the Universal Declaration of Human Rights, El Fassi recalled that men, women and children are sequestered, being tortured and live in inhumane conditions in the hands of the Algerian Military in flagrant violation of the International Humanitarian Law.
"By confiscating the freedom of our fellow citizens, not only do the Algerian authorities severely undermine the religious, historical and good neighborhood links, they also hinder the building of the Maghreb" the Prime minister said.

De beschuldigingen aan buurland Algerije zijn zwaar. De Algerijnse reactie moeten we afwachten. Dat binnenkort de grenzen tussen de twee landen gastvrij opengaan, zoals de Sultan kortgeleden nog vroeg, is nu onwaarschijnlijk geworden.

Nederland heeft overigens een mensenrechtenambassadeur die misverstanden zou kunnen helpen oplossen maar deze ambtenaar die is voornamelijk bezig met andere landen zoals Iran en China. Toch heeft het nederlands ministerie van Buitenlandse zaken zelfs een hele directie die met mensenrechten en vredesopbouw bezig is. Hoewel... ook zij hebben meneer van Walsum niet kunnen helpen.

Verhagen spreekt duidelijke taal

Volgens het Saharaans Persburo SPS heeft onze minister van Buitenlandse Zaken zijn steun uitgesproken voor de pogingen van de UN om het recht op zelfbeschikking van de Saharanen uit te voeren.


"Nederland steunt de secretaris generaal van de UN in zijn streven om een politieke oplossing te bereiken die voorziet in zelfbeschikking voor de Westelijke Sahara" verklaarde Verhagen tijdens een gezamelijke persconferentie in Algiers met de Algerijnse minister van buitenlandse zaken Mr. Mourad Medelci.

Hij voegde eraan toe dat "een duurzame oplossing van het conflict niet alleen goed is voor de Westelijke Sahara en Marokko maar ook de deuren zal openen voor samenwerking in de Maghreb regio".

Volgens minister Verhagen heeft hij in Rabat hetzelfde gezegd. Volgens het Marokkaans persburo MAP echter niet.

Berbermuziek in de Lage landen

De Algerijnse zanger Khaled, ook genoemd Koning van de Raï speelde in Agadir en kreeg daar een Marokkaanse vlag en een Berber vlag om zijn schouders. Opvallende politieke symboliek omdat Khaled eerder in Spanje een West-Saharaanse vlag om de schouders kreeg, wat later voor fanatieke Marokkaanse nationalisten reden was om de zanger aan te vallen. Khaled is zondag te zien als afsluiter van het Sfinks-festival in Boechout.
In Nederland komt de bluesgroep uit Afrika Tinariwen op toernee van 27 - 28 augustus. De groep bestaat uit Toearegs en dat zijn Sahara-nomaden die een problematische verhouding hebben met de overheid in Mali. Algerije heeft kort geleden een vredesovereenkomst tussen de partijen geregeld. Dat zal voor de blues niet veel veranderen vermoed ik.